Kwasica ketonowa a dieta: Wszystko, co musisz wiedzieć

Kwasica ketonowa: Czym jest, objawy i natychmiastowe postępowanie

Ta sekcja szczegółowo wyjaśnia, czym jest kwasica ketonowa, jakie są jej główne przyczyny, charakterystyczne objawy oraz dlaczego jest stanem zagrożenia życia. Przedstawione zostaną również niezbędne kroki diagnostyczne i zasady natychmiastowego postępowania, które mogą uratować życie pacjenta. Celem jest zapewnienie czytelnikowi kompleksowej wiedzy na temat tego ostrego powikłania metabolicznego, niezależnie od jego związku z dietą.

Kwasica ketonowa stanowi poważne zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej. Jest to ostre powikłanie metaboliczne, wynikające z nagłego niedoboru insuliny. Organizm nie może wykorzystać glukozy jako paliwa. Zaczyna wtedy spalać tłuszcze w celu pozyskania energii. Proces ten prowadzi do nadprodukcji ciał ketonowych. Należą do nich kwas β-hydroksymasłowy, kwas acetooctowy oraz aceton. Nagromadzenie tych kwaśnych substancji zakwasza krew. Stan ten bezpośrednio zagraża życiu. Wymaga on natychmiastowej interwencji medycznej. Kwasica ketonowa to groźne powikłanie cukrzycy. Nieleczona kwasica może doprowadzić do śmierci. W normalnych warunkach komórki pozyskują energię z glukozy. W przypadku jej niedoboru organizm czerpie energię z kwasów tłuszczowych. To prowadzi do produkcji ciał ketonowych. Stan kwasicy ketonowej jest stanem zagrożenia życia. W zdrowych osobach stężenie ciał ketonowych nie przekracza 0,2 mmol/l. Tkanki wtedy "głodują".

Główne przyczyny kwasicy ketonowej są różnorodne. Najczęściej należą do nich zaprzestanie lub błędne stosowanie insulinoterapii. Ostre zakażenia, takie jak bakteryjne, wirusowe czy grzybicze, również wywołują ten stan. Poważne stany, jak zawał serca, udar mózgu czy zapalenie trzustki, także zwiększają ryzyko. Nadużywanie alkoholu to istotny czynnik ryzyka. Ciąża również podnosi zapotrzebowanie na insulinę. Kwasica ketonowa bardzo często jest pierwszym objawem nierozpoznanej cukrzycy typu 1. Dotyczy to szczególnie dzieci i młodych dorosłych. Kwasica ketonowa może wystąpić w każdym typie cukrzycy. Wymaga wtedy zwiększonego zapotrzebowania na insulinę. Niedobór insuliny często towarzyszy wzrostowi wydzielania hormonów. Należą do nich glukagon, adrenalina i hormon wzrostu. Kwasica ketonowa może rozwinąć się u pacjentów z nieleczoną lub źle leczoną cukrzycą. Dotyczy to zwłaszcza cukrzycy typu 1. Stan patologiczny może rozwinąć się na tle chorób zakaźnych. Nowotwory mózgu, zatrucia oraz przewlekły alkoholizm to kolejne przyczyny. Ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej w terapii pompą insulinową jest wysokie przy błędach technicznych.

Charakterystyczne objawy kwasicy ketonowej rozwijają się zazwyczaj w ciągu kilku do 24 godzin. Pacjent odczuwa nadmierne pragnienie i suchość w ustach. Częste oddawanie moczu, czyli wielomocz, jest typowe. Występuje ogólne osłabienie, senność, zawroty oraz bóle głowy. Nudności, wymioty i bóle brzucha to częste dolegliwości. Charakterystyczny jest także zapach acetonu z ust. Często porównuje się go do kwaśnych jabłek. Głęboki, przyspieszony oddech nazywany jest oddechem Kussmaula. W miarę postępu stanu może dojść do zaburzeń świadomości. Niekiedy pacjent zapada w śpiączkę cukrzycową. To wymaga pilnej hospitalizacji. Objawy u dzieci to wielomocz, pragnienie i wymioty. Dzieci stają się też rozdrażnione. Kwasica ketonowa może doprowadzić do śpiączki cukrzycowej. W wydychanym powietrzu czuje się zapach kwaśnych jabłek. Oddech staje się przyspieszony i głęboki. Później bywa płytki. Możliwe są zaburzenia świadomości, śpiączka cukrzycowa, a nawet śmierć. Występuje zaczerwienienie twarzy, czyli rumieniec kwasiczy. Stan ten może prowadzić do śpiączki lub zgonu. Wymioty są objawem. Kwasica powoduje senność.

Oto 8 kluczowych objawów kwasicy ketonowej:

• Nadmierne pragnienie i suchość w ustach.
• Częste oddawanie moczu (wielomocz).
• Ogólne osłabienie i zmęczenie.
• Senność oraz zawroty głowy.
• Nudności i wymioty.
• Bóle brzucha.
• Charakterystyczny zapach acetonu z ust.
• Głęboki, przyspieszony oddech (oddech Kussmaula).

Diagnoza kwasicy ketonowej opiera się na analizie kilku kluczowych parametrów laboratoryjnych. Poniższa tabela przedstawia typowe wartości:

Parametr	Wartość w kwasicy ketonowej	Uwagi
Glukoza we krwi	> 250 mg/dl	Wysoki poziom glukozy, choć nie zawsze ekstremalnie wysoki.
pH krwi	< 7,35	Wskazuje na zakwaszenie organizmu.
Ciała ketonowe w surowicy	> 3 mmol/L	Znaczące stężenie ketonów, często znacznie wyższe.
Wodorowęglany w surowicy	< 15 mmol/L	Niski poziom wskazuje na zużycie buforów.

Wszystkie te parametry są kluczowe w diagnostyce kwasicy ketonowej i muszą być interpretowane łącznie przez lekarza. Do potwierdzenia zakwaszenia niezbędna jest gazometria krwi tętniczej, która precyzyjnie mierzy pH i poziom wodorowęglanów, a także lukę anionową. Badania te są zwykle przeprowadzane w warunkach szpitalnych, co podkreśla powagę stanu.

Infografika przedstawia typowe wartości kluczowych parametrów diagnostycznych w kwasicy ketonowej. Wartości są przykładowe i wymagają interpretacji lekarskiej. Jednostki to mg/dl dla glukozy i mmol/L dla ketonów.

Insulina reguluje poziom glukozy we krwi. Wątroba produkuje ketony, gdy brakuje glukozy. Kwasica powoduje odwodnienie organizmu. Leczenie wymaga hospitalizacji. Kwasica ketonowa należy do kategorii 'Zaburzenia metaboliczne'. 'Ciała ketonowe' dzielą się na 'Aceton', 'Kwas β-hydroksymasłowy' i 'Kwas acetooctowy'. 'Powikłania cukrzycy' obejmują 'Kwasicę ketonową', 'Stopę cukrzycową' i 'Neuropatię cukrzycową'.

Kwasica ketonowa jest ostrym powikłaniem cukrzycy i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia diabetyka. – dr Agnieszka Szypowska

pH krwi poniżej 7,35 wskazuje na kwasicę. Stężenie glukozy powyżej 250 mg/dl świadczy o kwasicy ketonowej. U osób z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 częstotliwość występowania kwasicy wynosi 15–70%. Śmiertelność nieleczonej kwasicy ketonowej to 0,2-2%.

Nie wolno mylić kwasicy ketonowej z ketozą odżywczą – to dwa odmienne stany metaboliczne o różnym stopniu zagrożenia dla zdrowia.

Samodzielne leczenie kwasicy ketonowej w domu jest niemożliwe i śmiertelnie niebezpieczne. Zawsze wymagana jest interwencja medyczna.

Pamiętaj o kilku ważnych sugestiach:

• Przy pierwszych objawach kwasicy ketonowej natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe (numer 112 lub 999).
• Zawsze miej przy sobie kartę informacyjną o swojej cukrzycy. Pamiętaj o przyjmowanych lekach. Ułatwi to szybką diagnozę.
• Regularnie kontroluj poziom glukozy we krwi. Sprawdzaj ketony w moczu za pomocą testów paskowych. Jest to szczególnie ważne podczas infekcji lub innych stanów stresowych.

Powiązania kwasicy ketonowej obejmują: Cukrzyca typu 1, Cukrzyca typu 2, Insulina, Zaburzenia elektrolitowe, Hipoglikemia, Zakażenia, Ciąża, Alkoholizm. Technologie diagnostyczne to: Glukometry, Paski do pomiaru ketonów w moczu, Gazometria krwi tętniczej. Instytucje zaangażowane w leczenie to: Szpitalne Oddziały Ratunkowe, Oddziały Diabetologiczne, Pogotowie Ratunkowe.

Dieta ketogeniczna: Zasady, korzyści i potencjalne skutki uboczne

Ten segment poświęcony jest zrozumieniu diety ketogenicznej – jej podstawowym zasadom, mechanizmom działania oraz celom, dla których jest stosowana. Omówione zostaną potencjalne korzyści zdrowotne, takie jak wsparcie w odchudzaniu czy w leczeniu padaczki, a także typowe skutki uboczne i przeciwwskazania. Celem jest przedstawienie diety ketogenicznej jako świadomego wyboru żywieniowego, odrębnego od stanu patologicznego.

Dieta ketogeniczna polega na drastycznym ograniczeniu spożycia węglowodanów. Dzienne spożycie wynosi zwykle od 20 do 50 gramów. Równocześnie znacząco zwiększa się udział tłuszczów w codziennym jadłospisie. Mogą one stanowić od 70% do 80% całkowitej energii. Głównymi produktami dozwolonymi są tłuste mięsa i ryby. Należą do nich również oleje wysokiej jakości, takie jak oliwa z oliwek, olej kokosowy, czy awokado. Orzechy oraz warzywa niskowęglowodanowe, na przykład brokuły, ogórki czy szpinak, są także zalecane. Dieta ketogeniczna polega na zmianie głównego źródła energii dla organizmu. Organizm wchodzi w stan ketozy. Dieta ketogeniczna zakłada spożywanie pokarmów bogatych w zdrowe tłuszcze. Eliminacja węglowodanów jest kluczowa. Pierwotnie dieta miała pomagać chorym na cukrzycę i padaczkę lekooporną. Dieta ketogeniczna to sposób odchudzania. Opiera się na zwiększeniu spożycia tłuszczów i obniżeniu węglowodanów.

W warunkach drastycznego ograniczenia węglowodanów organizm wchodzi w stan ketozy odżywczej. Wątroba przekształca tłuszcze w ciała ketonowe. Te ciała ketonowe stają się głównym paliwem dla mózgu i mięśni. Zastępują one glukozę jako źródło energii. Jest to kontrolowany, fizjologiczny proces metaboliczny. Zasadniczo różni się on od patologicznej kwasicy ketonowej. W stanie ketozy organizm przestawia się na czerpanie energii z tłuszczu. Tłuszcz nagromadzony jest w tkankach. W stanie ketozy tłuszcz jest przekształcany w kwasy tłuszczowe. Powstają też ciała ketonowe. Zastępują one glukozę jako główne źródło energii dla mózgu. Ketoza może trwać od kilku dni do dwóch tygodni. Wtedy organizm się zaadaptuje. Proces ten nazywamy β-oksydacją. W jego wyniku powstają ciała ketonowe. Zastępują one glukozę jako główne paliwo. Wątroba wytwarza ciała ketonowe w trakcie β-oksydacji tłuszczów. Aceton odpowiada za specyficzny zapach oddechu w ketozy. Organem, w którym zachodzi ketogeneza, jest wątroba.

Dieta ketogeniczna oferuje szereg korzyści zdrowotnych. Główne zalety diety keto to efektywne odchudzanie. Może ona wspierać leczenie padaczki lekoopornej. Szczególnie u dzieci obserwowano spadek napadów padaczki o około 50%. Dieta poprawia wrażliwość na insulinę u osób z cukrzycą typu 2. Potencjalnie wspiera także w chorobach neurologicznych i metabolicznych. Dieta może pomóc w walce z insulinoopornością. Redukcja masy ciała o 1 kg tygodniowo jest możliwa. Zmniejszenie insulinooporności u cukrzyków jest zauważalne. Dieta ketogeniczna jest wykorzystywana w leczeniu padaczki. Może pomóc w zmniejszeniu insulinooporności u cukrzyków. Może także obniżyć masę ciała. Dieta ketogeniczna może obniżyć poziom cukru i cholesterolu w organizmie. Podczas diety można stracić nawet kilogram tygodniowo.

Oto 6 potencjalnych skutków ubocznych diety ketogenicznej:

• Zaparcia i problemy trawienne.
• Niedobory witamin i minerałów.
• Tak zwana "keto grypa" objawiająca się zmęczeniem.
• Podwyższenie poziomu cholesterolu.
• Ryzyko kamicy nerkowej.
• Apatia i rozdrażnienie.

Odpowiednie bilansowanie makroskładników jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa diety ketogenicznej. Poniżej przedstawiono przykładowy rozkład:

Makroskładnik	Procentowy udział w diecie keto	Przykładowe źródła
Tłuszcze	70-80%	Awokado, oliwa z oliwek, masło, orzechy, tłuste mięsa
Białko	20-25%	Mięso, ryby, jaja, ser
Węglowodany	5-10%	Warzywa niskowęglowodanowe, jagody, orzechy
Błonnik	Niska podaż	Warzywa zielone liściaste, nasiona chia

Odpowiednie bilansowanie makroskładników jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa diety ketogenicznej. Zaleca się precyzyjne planowanie posiłków, często z pomocą dietetyka, aby uniknąć niedoborów i zapewnić optymalną podaż energii.

Organizm spala tłuszcze jako główne paliwo. Wątroba wytwarza ketony w procesie ketozy. Dieta redukuje węglowodany. Ketoza zmniejsza napadów padaczki. Dieta ketogeniczna jest hyponimem 'Diety niskowęglowodanowe'. 'Dieta Atkinsa' i 'Dieta Dukana' to inne przykłady. 'Źródła energii' obejmują 'Glukozę' i 'Ciała ketonowe'. 'Skutki uboczne' to 'Keto grypa', 'Zaparcia' oraz 'Kamica moczanowa'.

Przed rozpoczęciem diety ketogenicznej zawsze skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem. Ocenią oni Twój stan zdrowia. Wykluczą wszelkie przeciwwskazania.

Długotrwałe stosowanie diety bez odpowiedniej suplementacji i monitoringu może prowadzić do niedoborów witamin i minerałów. Wpływa to negatywnie na zdrowie.

Rozważ następujące sugestie:

• Starannie planuj posiłki. Rozważ współpracę z doświadczonym dietetykiem. Zapewni to odpowiednią podaż wszystkich niezbędnych składników odżywczych.
• Rozważ suplementację witamin i minerałów. Dotyczy to zwłaszcza wapnia, potasu, magnezu i witamin z grupy B. Zapobiegnie to niedoborom.
• Stopniowo wychodź z diety ketogenicznej. Unikniesz efektu jo-jo. Zminimalizujesz ryzyko problemów zdrowotnych po jej zakończeniu.

W diecie ketogenicznej dzienna podaż węglowodanów wynosi 20-50 gramów. Tłuszcz stanowi 70-80% energii. Białko to 20-25% energii. Czas osiągnięcia ketozy to kilka dni do dwóch tygodni.

Dieta ketogeniczna ma powiązania z: Dieta niskowęglowodanowa, Padaczka, Insulinooporność, Dieta śródziemnomorska, Dieta paleo, Metabolizm tłuszczów, Ciała ketonowe. Dietetycy kliniczni to kluczowe instytucje wspierające.

Dieta ketogeniczna a kwasica ketonowa: Kluczowe różnice i ryzyka

W tej sekcji dogłębnie przeanalizujemy kluczowe różnice między dietą ketogeniczną a kwasicą ketonową. Podkreślimy, dlaczego mimo podobieństwa w nazewnictwie, są to dwa diametralnie różne stany metaboliczne. Omówione zostaną mechanizmy, które odróżniają bezpieczną ketozę odżywczą od zagrażającej życiu kwasicy. Szczegółowo przedstawimy ryzyka związane z dietą keto, zwłaszcza dla osób z predyspozycjami do zaburzeń metabolicznych.

Różnica między dietą ketogeniczną a kwasicą ketonową jest fundamentalna. Ketoza odżywcza, indukowana dietą, to fizjologiczny stan. Poziom ciał ketonowych we krwi jest umiarkowany, zazwyczaj od 0.5 do 3.0 mmol/L. pH krwi pozostaje w prawidłowym zakresie, czyli 7.35-7.45. Natomiast kwasica ketonowa to patologiczny stan. Charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem ketonów, często powyżej 25 mmol/L. Występuje znaczący spadek pH krwi, poniżej 7.3. Chociaż w obu stanach występują ketony, ich stężenie i wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu są fundamentalnie różne. Dlatego nie należy ich mylić. W zdrowych osobach stężenie ciał ketonowych nie przekracza 0,2 mmol/l. Wysoki poziom ketonów i cukru świadczy o kwasicy ketonowej. Powstawanie ciał ketonowych nie musi oznaczać patologii.

Kluczowe różnice ketoza kwasica dotyczą roli insuliny. W diecie ketogenicznej organizm wciąż produkuje wystarczającą ilość insuliny. Działa ona jako "hamulec" dla nadmiernej produkcji ketonów. Utrzymuje ją w bezpiecznych granicach. W kwasicy ketonowej natomiast występuje absolutny lub względny niedobór insuliny. Prowadzi to do niekontrolowanego i nadmiernego rozpadu tłuszczów. Następuje akumulacja ciał ketonowych, bez możliwości ich efektywnej utylizacji. Każdy pacjent powinien być świadomy tej zasadniczej różnicy. Kluczowymi enzymami w tych procesach metabolicznych są insulina, glukagon oraz kwas moczowy. Organizm potrzebując energii, spala tłuszcze zamiast glukozy przy niedoborze insuliny. Niedobór insuliny często towarzyszy wzrostowi wydzielania hormonów. Należą do nich glukagon, adrenalina i hormon wzrostu. W cukrzycy typu I zaburzona jest produkcja insuliny. To prowadzi do hiperglikemii i powstawania ciał ketonowych. Kwasica ketonowa wymaga insuliny. pH krwi wskazuje stan. Inhibitory SGLT2 zwiększają ryzyko.

Istnieje określone ryzyko kwasicy ketonowej na diecie keto. Skupia się ono na grupach podwyższonego ryzyka. Przede wszystkim są to osoby z cukrzycą typu 1. Dla nich dieta ketogeniczna jest absolutnym przeciwwskazaniem. Ryzyko dotyczy także osób z cukrzycą typu 2. Zwłaszcza przyjmujących niektóre leki, na przykład inhibitory SGLT2 (flozyny). Mogą one wywołać euglikemiczną kwasicę ketonową. To kwasica przy niemal normalnym poziomie glukozy. Osoby z nierozpoznaną cukrzycą również są w grupie ryzyka. Podkreślmy, że u zdrowych osób, bez predyspozycji metabolicznych, ryzyko rozwoju DKA z powodu diety jest minimalne. Dieta ketogeniczna może prowadzić do kwasicy ketonowej. Dotyczy to szczególnie osób z cukrzycą typu 1 i 2. Kwasica ketonowa obniża pH krwi. Negatywnie wpływa na pracę wątroby i nerek. Ryzyko kwasicy ketonowej jest szczególnie wysokie u osób z cukrzycą typu 1. Długotrwałe stosowanie diety ketogenicznej może zakwaszać krew i mocz. Zwiększa to wydalanie wapnia i ryzyko kamieni nerkowych.

Poniżej znajduje się 7 grup osób, które nie powinny stosować diety ketogenicznej ze względu na ryzyko DKA lub inne powikłania:

• Osoby z cukrzycą typu 1.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią. Ciąża wymaga ostrożności.
• Pacjenci z chorobami wątroby. Choroby wątroby wykluczają dietę.
• Osoby z chorobami trzustki.
• Pacjenci z chorobami nerek. Problemy z nerkami stanowią ryzyko.
• Osoby z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów.
• Osoby z historią zaburzeń odżywiania.

Zrozumienie kluczowych parametrów laboratoryjnych jest niezbędne do rozróżnienia ketozy odżywczej od kwasicy ketonowej. Poniższa tabela przedstawia ich porównanie:

Parametr	Ketoza odżywcza	Kwasica ketonowa	Interpretacja
Poziom insuliny	Normalny lub obniżony	Bardzo niski lub brak	Regulacja vs brak regulacji
Poziom glukozy	Zwykle normalny/lekko obniżony (65-80 mg/dl)	Bardzo wysoki (> 250 mg/dl)	Stabilna glikemia vs hiperglikemia
Poziom ciał ketonowych	0.5-3.0 mmol/L	> 25 mmol/L	Fizjologiczny vs patologiczny poziom
pH krwi	7.35-7.45	< 7.3	Prawidłowa równowaga kwasowo-zasadowa vs kwasica
Stan świadomości	Normalny	Zaburzony, aż do śpiączki	Brak objawów neurologicznych vs ciężkie objawy

Powyższe parametry laboratoryjne stanowią klucz do rozróżnienia między fizjologicznym stanem ketozy odżywczej a patologiczną kwasicą ketonową. Zrozumienie tych różnic jest niezbędne dla bezpieczeństwa i prawidłowej interpretacji wyników badań, szczególnie dla osób stosujących dietę ketogeniczną.

Infografika przedstawia typowe poziomy ciał ketonowych w różnych stanach metabolicznych. Jednostki to mmol/L. Zwróć uwagę na logarytmiczny charakter różnic w skali.

Dieta ketogeniczna indukuje ketozę odżywczą. Kwasica ketonowa wymaga insuliny do leczenia. pH krwi wskazuje na stan zakwaszenia. Inhibitory SGLT2 zwiększają ryzyko kwasicy. 'Stany metaboliczne' obejmują 'Ketoza odżywczą', 'Kwasicę ketonową', 'Kwasicę mleczanową' i 'Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolalny'. 'Leki przeciwcukrzycowe' to kategoria nadrzędna. 'Inhibitory SGLT2' są elementem podrzędnym. 'Powikłania metaboliczne' to 'Kwasica ketonowa', 'Hipoglikemia' i 'Hiperglikemia'.

Stan ketozy nie musi mieć zbyt wiele wspólnego z patologiczną kwasicą ketonową. – Maciej Sulikowski - Knife

Dieta ketogeniczna nie ma negatywnego wpływu na nerki w normalnych warunkach, ale choroby nerek mogą być spowodowane nieprawidłową dietą, szczególnie wysokim poziomem cukru i insuliny. – Kamil Afterfit

pH w ketozy odżywczej wynosi 7.35-7.45. pH w kwasicy ketonowej jest poniżej 7.3. Poziom ketonów w ketozy odżywczej to 0.5-3.0 mmol/L. W kwasicy ketonowej wynosi on powyżej 25 mmol/L. Glukoza w ketozy odżywczej to 65-80 mg/dl.

Nigdy nie próbuj stosować diety ketogenicznej bez nadzoru lekarskiego. Dotyczy to zwłaszcza cukrzycy typu 1. To samo tyczy się innych poważnych schorzeń metabolicznych. Należą do nich choroby wątroby czy nerek.

Ból nerek na diecie keto może być sygnałem ostrzegawczym. Wymaga natychmiastowej konsultacji medycznej. Może wskazywać na przeciążenie nerek lub ryzyko kamicy.

Zastosuj następujące sugestie:

• Przed rozpoczęciem diety ketogenicznej wykonaj kompleksowe badania laboratoryjne. Należą do nich profil lipidowy, kreatynina, kwas moczowy, elektrolity, glukoza. Wykluczysz w ten sposób przeciwwskazania. Dotyczy to zwłaszcza tych związanych z nerkami i trzustką.
• Regularnie monitoruj poziom ketonów we krwi. Nie tylko w moczu. Sprawdzaj też poziom glukozy. Jest to szczególnie ważne na początku diety. Monitoruj stan w sytuacjach stresowych dla organizmu, np. infekcje.
• W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów natychmiast skontaktuj się z lekarzem. Należą do nich nasilone nudności, wymioty, silne bóle brzucha, nadmierne pragnienie. Zwróć uwagę na zaburzenia świadomości. Charakterystyczny zapach acetonu z ust wymaga szybkiej reakcji. Możesz też wezwać pogotowie.

Powiązania obejmują: Cukrzyca typu 1, Cukrzyca typu 2, Inhibitory SGLT2 (flozyny), Choroby nerek, Kamica nerkowa, Głodówka, Alkoholizm, Metabolizm węglowodanów, Metabolizm tłuszczów, Insulinooporność. Technologie diagnostyczne to: Glukometry z pomiarem ketonów, Ciągłe monitorowanie glikemii (CGM), Badania laboratoryjne krwi i moczu. Instytucje to: Diabetolodzy, Dietetycy kliniczni, Nefrolodzy, Towarzystwa Diabetologiczne.